جایزه نوبل: از تاریخچه تا برندگان سال ۲۰۲۴

این ویدیو کلیپ در باره تاریخچهء جایزهء نوبل توسط جناب ضیادانش یکی از ادمین های فیسبوک افغانهای سویدن تهیه گردیده است که خدمت هموطنان تقدیم میگردد.

جایزه نوبل، یکی از معتبرترین جوایز جهانی، در سال ۱۸۹۵ توسط الفرید نوبل، مخترع دینامیت و صنعت‌گر برجسته سویدنی، بنیان‌گذاری شد. او در وصیت‌نامه‌اش ثروت خود را برای اهدای جوایزی اختصاص داد که به افرادی تعلق می‌گیرد که بزرگ‌ترین خدمات را در عرصه‌های مختلف علمی، ادبی و صلح انجام داده باشند.

مراسم اهدای جوایز نوبل، مطابق معمول، به تاریخ ۱۰ دسامبر ۲۰۲۴ در سالون بزرگ شهر استاکهولم، سویدن برگذار می‌شود. این تاریخ مصادف با سالروز درگذشت الفرید نوبل، بنیان‌گذار این جوایز است. در این مراسم، جوایز نوبل در بخش‌های فزیک، کیمیا، طب، فزیولوژی، ادبیات و اقتصاد اهدا می‌شود، در حالی که جایزه نوبل صلح به‌طور جداگانه در شهر اوسلو، پایتخت ناروی، اعطا می‌گردد.

برندگان جوایز نوبل ۲۰۲۴ و دستاوردهای آن‌ها

۱. جایزه نوبل طب یا فزیولوژی

• برندگان: ویکتور امبروس (Victor Ambros) و گری روونکو (Gary Ruvkun)
• دستاورد: کشف میکروRNAها که نقش کلیدی در تنظیم ژن‌ها دارند و تأثیر عمیقی بر درک بیماری‌هایی مانند سرطان و بیماری‌های قلبی داشته است.

این دانشمندان یک نوع کوچک از مواد ژنتیکی به نام میکروRNA را کشف کردند. این مواد ژنتیکی در کنترول فعالیت ژن‌ها در بدن نقش دارند. به زبان ساده، آن‌ها نشان دادند که چگونه بدن انسان می‌تواند ژن‌ها را روشن یا خاموش کند تا فعالیت سلول‌ها به درستی تنظیم شود.

۲. جایزه نوبل فزیک

• برندگان: جان جی. هوپفیلد (John J. Hopfield) و جفری ای. هینتون (Geoffrey E. Hinton)
• دستاورد:
• این دو دانشمند روی توسعه هوش مصنوعی و شبکه‌های عصبی مصنوعی کار کردند. آن‌ها توانستند مدل‌هایی طراحی کنند که به کامپیوترها کمک می‌کند اطلاعات را یاد بگیرند و مثل مغز انسان الگوها را تشخیص دهند.
  اهمیت:
  این فناوری در زندگی روزمره ما کاربردهای زیادی دارد، مثل تشخیص چهره در تیلفون‌های موبایل، ترجمه زبان‌ها، و حتی موترهای خودران.

۳. جایزه نوبل کیمیا

• برندگان: دیوید بیکر (David Baker)، دمیس هسابیس (Demis Hassabis) و جان جامپر (John Jumper)
• دستاورد: طراحی و پیش‌بینی ساختار پروتین‌ها با استفاده از هوش مصنوعی، که امکانات جدیدی در علم زیست‌شناسی مالیکولی و تداوی امراض فراهم کرده است.
• این دانشمندان از هوش مصنوعی برای پیش‌بینی و طراحی ساختار پروتین‌ها استفاده کردند. پروتین‌ها بخش‌های اصلی بدن هستند که نقش‌های حیاتی در زندگی انسان ایفا می‌کنند.
  اهمیت:
  این کشف به دانشمندان کمک می‌کند تا ادویه جدید بسازند و امراضرا بهتر تداوی کنند.

۴. جایزه در عرصه ادبیات

• برنده: هان کانگ (Han Kang)
• دستاورد: نثر شاعرانه و بررسی تروماهای تاریخی در آثار این نویسنده کوریایی، که به‌صورت جهانی مورد تقدیر قرار گرفته است. نویسنده کوریایی در آثار خود به حوادث تلخ و آسیب‌های روانی و اجتماعی که در گذشته یک جامعه یا ملت رخ داده‌اند، پرداخته است.

نویسنده با نوشتن درباره این موضوعات، تلاش می‌کند تأثیرات آن رویدادها بر جامعه، مردم، و فرهنگ را نشان دهد و به مخاطبان کمک کند این موضوعات را درک کنند یا درباره آن فکر کنند.

برای کوریای جنوبی، تروماهای تاریخی می‌تواند شامل دوران اشغال جاپان، جنگ کوریا یا تقسیم کشور به شمال و جنوب باشد. نویسنده ممکن است در آثارش نشان دهد که این رویدادها چگونه بر زندگی مردم و فرهنگ جامعه تأثیر گذاشته است.

این نویسنده کوریایی در کتاب‌های خود درباره رنج‌ها و آسیب‌های تاریخی که مردم کشورش تجربه کرده‌اند، نوشته است. مثلاً درباره دوران اشغال جاپان و جنگ کوریا. نوشته‌های او با زبانی شاعرانه و تأثیرگذار، دردها و تجربیات انسانی را بازگو می‌کند.
اهمیت:
آثار او کمک می‌کند که مردم درباره تاریخ و مشکلات اجتماعی بیشتر فکر کنند و با زخم‌های گذشته کنار بیایند.

۵. جایزه نوبل صلح

• برنده: سازمان نیهون هیدانکیو (Nihon Hidankyo)
• دستاورد: تلاش برای جهانی عاری از سلاح‌های هسته‌ای و ارائه شهادت‌های مستند درباره اثرات بمباران‌های اتومی هیروشیما و ناگاساکی.

دستاورد:
این سازمان نماینده بازماندگان بمباران‌های اتمی هیروشیما و ناگاساکی است. اعضای این گروه تجربیات خود را با جهان به اشتراک می‌گذارند تا نشان دهند که سلاح‌های هسته‌ای چه رنج و ویرانی‌هایی ایجاد می‌کنند.
اهمیت:
آن‌ها برای ایجاد جهانی عاری از سلاح‌های هسته‌ای تلاش می‌کنند.

۶. جایزه نوبل در عرصه اقتصاد

• برندگان: دارون عجم‌اوغلو (Daron Acemoglu)، سیمون جانسون (Simon Johnson) و جیمز ای. رابینسون (James A. Robinson)
• دستاورد: تحقیقات در مورد اهمیت نهادهای اجتماعی برای رفاه و توسعه اقتصادی و تأثیر نهادهای استثماری بر رشد کشورها.

جایزه نوبل اقتصاد

برندگان: دارون عجم‌اوغلو، سایمون جانسون و جیمز ای. رابینسون
دستاورد:
این اقتصاددانان نشان دادند که چرا بعضی کشورها پیشرفت می‌کنند و بعضی دیگر نه. به گفته آن‌ها، کشورهای موفق نهادهایی دارند که به مردم قدرت و فرصت می‌دهند. در مقابل، کشورهایی که نهادهایشان ضعیف یا استثماری است، نمی‌توانند رشد کنند.
اهمیت:
این تحقیقات می‌تواند به کشورها کمک کند تا ساختارهای اجتماعی و سیاسی خود را برای رشد بهتر اصلاح کنند.

اهمیت جوایز نوبل

جوایز نوبل، علاوه بر مدال و دیپلوم، شامل جایزه نقدی معادل ۱.۱ میلیون دالر امریکایی است و به افرادی اهدا می‌شود که دستاوردهای برجسته‌ای در زمینه‌های علمی، ادبی و صلح جهانی داشته باشند. این جوایز نمادی از تلاش برای بهبود زندگی انسان‌ها و پیشرفت جامعه بشری هستند.

برندگان امسال جوایز نوبل با کارهای خود در زمینه‌های طب، فزیک، کیمیا، ادبیات، صلح و اقتصاد، تأثیر بزرگی در بهبود زندگی انسان‌ها و پیشرفت جامعه جهانی داشته‌اند.