! چه کسانی مسئول قربانی شدن پناهجویان هستند؟

روز شنبه ۱۷ دسامبر 2011 ، یک کشتی که بیش از ظرفیت خود مسافر حمل می‌ کرده، در سواحل اندونزی غرق شده است. یک مسئول پزشکی در اندونزی، روز یک شنبه 18-12-2011 اعلام کرد، یک کشتی چوبی حامل پناه جویان که بیش تر آن ها ایرانی و افغان بوده اند در آب های اندونزی غرق شده است
سحر العارفین، رییس عملیات نجات اندونزی در گفتگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرد از میان 380 مسافر کشتی غرق شده، تنها 76 نفر نجات یافته اند

این دومین بار ظرف دو ماه اخیر است که کشتی حامل پناهجویان در راه رسیدن به استرالیا غرق می شود. ماه گذشته هم حدود پنجاه پناهجو که با کشتی عازم استرالیا بودند با غرق کشتی، جان خود را از دست دادند
یک کشتی دیگر پناهجویان نیز در اوایل ماه نوامبر در اندونزی غرق شد و بیش از پنجاه مسافر آن نجات یافتند، اما حدود هفت نفر از مسافران غرق شدند
متاسفانه هر ساله هزاران پناهجو در حال فرار از دستان خونین دیکتاتور و جنگ ها و یا فقر و گرسنگی، دچار فجایعی درناکی می شوند و حتی برخی از آن ها جان خود را نیز از دست می دهند و…
سئوال این است که چه کسانی مسئول قربانی شدن پناهجویان هستند؟ جواب این سئوال ساده، اما جوانب مختلفی دارد. نخستین مسئول این فجایع حکومت هایی چون حکومت جهل و جنایت و ترور اسلامی ایران اند که با تهدید و ترور، سرکوب و سانسور، زندان و شکنجه و اعدام خود سبب شده اند که فعالین سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به ناچار از کشور بگریزند و در راه فرار با انواع و اقسام خطرات روبرو شوند. دومین عامل کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان و هم چنین دولت های پناهنده پذیر هستند که سال هاست کنوانسیون 1951 ژنيو در مورد پناهندگان را که یک دستاورد انسانی پس از جنگ جهانی دوم بود نقض کرده اند و بی سر و صدا آن را به بایگانی های خود سپرده اند
سومین عامل باندها مافیایی و قاچاق انسان هستند که هر جا منافع شان به خطر افتاده پناه جو را قرباین کرده اند. یا پول پناه جو را بالا کشیده اند و او را در معرض خطرات مختلف قرار داده اند. یا به دلیل این که سود بیش تر ببرند آن ها در قایق های ناامن و با ظرفیت بیش تر راهی دریاها و اقیانوس پرخطر می کنند بدون این که عواقب آن را در نظر بگیرند. حتی گزارشاتی وجود دارد که قاچاقچیان برای این که دستگیر نشوند حتی پناه جویان نگون بخت را به دریا ریخته اند
به این ترتیب، فردی که خانه و کاشانه خود را به امید دست یابی به یک دنیای انسانی تر و امن تر ترک می کند در مسیر راه خود با موانع مختلفی روبرو می شود که شاید از قبل آن ها را پیش بینی نکرده است
در تازه ترین فاجعه انسانی از میان 380 مسافر کشتی غرق شده، تنها 76 نفر نجات یافته اند. یک کشتی قدیمی که حدود 380 پناهجوی افغان و ایرانی را با خود حمل می کرد، روز شنبه 17 دسامبر 2011، در سواحل جزیره جاوه از جزایر اندونزی غرق شد
بر اساس گزارشات روز یک شنبه، یعنی یک روز بعد از حادثه دلخراش، ماموران نجات موفق شده اند 76 نفر از سرنشینان این کشتی را نجات دهند و مابقی جان باخته اند
سرنشینان این کشتی، قصد داشتند خود را به استرالیا برسانند. به گفته مسئولان، کشتی غرق شده ظرفیت حداکثر ١٠٠ مسافر را داشته است اما دست کم ٢٥٠ نفر سوار آن بودند

نجات یافتگان ایرانی و افغان که اینک در محلی در ٦٠٠ کیلومتری جاکارتا، پایتخت اندونزی، نگهداری می شوند گفته اند که بین ٢٥٠٠ تا ٥٠٠٠ دلار به قاچاقچیان انسان داده اند
بر اساس این اظهارات، اغلب مسافران کشتی پس از آن که از دوبی به جاکارتا پرواز کرده بودند، توسط قاچاقچیان با چهار اتوبوس، هر یک با ظرفیت ۶۰ نفر، به لنگرگاه منتقل شده ‌اند تا آن‌ها را با کشتی به خاک استرالیا برسانند و تقاضای پناهندگی بدهند
یکی از نجات یافتگان این حادثه، جوانی ۱۷ ساله از افغانستان است که به خبرگزاری فرانسه گفت در خواب بوده که متوجه شده ناگهان تکان ‌های شدیدی قایق را تکان می‌دهد. وقتی حواسم جمع شد که دیدم قایق دارد برمی گردد و تمامی سرنشینان جیغ و فریادی از سروحشت می ‌زدند
او، گفت: «من به همراه حدود ۲۰ نفر دیگر که جلیقه نجات بر تن داشتیم توانستیم به یکی از تکه‌ های قایق خود را رسانده و منتظر بمانیم ولی بیش از یک صد تن گرفتار شده بودند”.
شاهدان عینی می‌ گویند نجات یافتگان حدود شش ساعت روی آب بودند تا این که ماهیگیران متوجه آن‌ ها شده و شروع به نجات دادن آن ها از آب کردند. در حال حاضر تمامی کسانی که از آب گرفته شده ‌اند، در پناهگاهی در اندونزی به سر می ‌برند
کریسمس آیلند، منطقه ‌ای است که قاچاقچیان، مهاجران زیادی را به آن جا انتقال می ‌دهند چرا که به آب ‌های اندونزی خیلی نزدیک است. در آخرین حادثه در این منطقه که سال گذشته روی داد، ۵۰ تن در توفان گرفتار شده و کشته شدند
مقصد این کشتی جزیره‌ ”کریسمس آیلند” بوده که در نزدیکی سواحل اندونزی، ولی جزو خاک استرالیا است. این جزیره در ۲۶۰۰ کیلومتری شمال غربی استرالیا و حدود ۳۰۰ کیلومتری سواحل اندونزی قرار دارد
مقامات ساحلی اندونزی گمان می‌ کنند که بارش شدید باران و موج‌ های بلند دریایی کشتی را به کام دریا کشیده و غرق کرده است
با انتشار نخستین خبرهای غرق شدن این کشتی در استرالیا، بار دیگر بحث سیاست مهاجرت این کشور در مطبوعات شدت گرفت
جیسون کلر، وزیر کشور استرالیا، در این رابطه اظهار داشت: «ما به فکر قربانیان و اعضای خانواده‌ آن ها هستیم.» او، افزود: «هرگاه انسان‌ ها سفر خطرناکی را در پیش می ‌گیرند و با جان خود بازی می‌ کنند، به شدت متاثر می ‌شوم”.
یان رینتول، از نهاد «شورای پناهندگان»، این اظهارات وزیر کشور استرالیا را «متظاهرانه» خواند و گفت، بهتر است به جای این حرف ‌ها سیاست مهاجرت دولت استرالیا تصحیح و امکانات بهتری در این زمینه فراهم شود تا به چنین فجایعی نیانجامد
انتشار خبر غرق این کشتی موجی از انتقاد را از استرالیا، در میان سازمان های مدافع حقوق بشر برانگیخته است. چرا که از نظر این سازمان ها سیاست های غلط این کشور در ارتباط با مهاجرت به استرالیا، مقصر اصلی در بروز این گونه فجایع است
منتقدان سیاست های مهاجرتی استرالیا می گویند اگر این کشور با سیاستی درست به پذیرش مهاجر اقدام کند چنین فجایعی به وقوع نخواهد پیوست. در حدود یک سال پیش هم ٥٠ پناه جوی ایرانی و عراقی در رویدادی مشابه جان خود را از دست دادند
حدود ۱۹۷ مسافر یک کشتی حامل پناهجویان در دریای سرخ جان خود را از دست دادند. به گزارش خبرگزاری نیمه‌ دولتی «مرکز رسانه‌ ای سودان” رخ (SMC) به نقل از مقام ‌های دولتی، این اتفاق روز سه‌ شنبه ۵ جولاي 2011 – در آب ‌های سودان داده است
مرکز رسانه ‌ای سودان گزارش داد که تنها ۳ تن از این حادثه جان سالم به در برده ‌اند
سازمان عفو‌ بین ‌الملل از کشورهای اروپایی خواست، به توصیه‌ های درونی کمیسیون اتحادیه اروپا عمل کرده و با پذیرش آوارگان از شمال آفریقا موافقت کنند. به گفته این سازمان حقوق بشری، طبق قوانین بین ‌المللی کمک به آوارگان نیازمند بر روی دریا یک وظیفه به شمار می ‌آید. دبیرکل سازمان عفو بین ‌الملل در آلمان تاکید کرد: «وضعیت آوارگان در جزیره لامپه‌ دوسا نیز فاجعه ‌آمیز است”.
از تصویب کنوانسیون ژنيو در روز ۲۸ جولاي ۱۹۵۱ شصت سال می ‌گذرد. تعداد پناه جویان جهان، امروز به ۴۳ میلیون نفر رسیده است. جنگ و خشونت و سرکوب های دولتی، عامل اصلی آوارگی و فرار است
بر اساس آمار کمیساریای عالی امور پناهندگان سازمان ملل متحد، تعداد فراریان جهان، به بیش از ۴۳ میلیون نفر رسیده و رکورد ۱۵ سال گذشته را شکسته است. مناطق بحرانی، ده ‌ها سال است که از طریق خشونت، جنگ ‌های خانگی و تنش‌ های داخلی، مردم را مجبور به فرار از خانه ‌های خود می ‌کنند
آمار نشان می ‌دهد که بیش ترین پناهجویان جهان را شهروندان افغان تشکیل می ‌دهند. به خاطر وضعیت دشوار و جنگ داخلی و جنگ آمریکا و ناتو در افغانستان، از میان حدود ۳ میلیون پناهنده و پناهجوی افغان، کم تر کسی است که حاضر باشد داوطلبانه به کشور خود بازگردد. عراقی ‌ها و سومالیائی‌ ها، جایگاه دوم و سوم را در میان پناهجویان جهان دارند. تعداد فراریان عراق به یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر، و تعداد پناهجویان سومالی به ۷۷۰ هزار نفر رسیده است
صدها هزار نفر از مردم سومالی، به خاطر فاجعه قحطی در شمال آفریقا، به تازگی به سیل پناه جویان پیوسته ‌اند
از آغاز سال ‌جاری میلادی، ساحل عاج، لیبیا، سوریه و یمن نیز به مناطق بحرانی و پرتنش جهان افزوده شده‌ اند. کمیشنر امور پناهندگان سازمان ملل، نیمه جون امسال هنگام معرفی گزارش تازه این نهاد در رم گفت: «اکنون ما می ‌فهمیم که بسیاری از تنش ‌ها قدیمی پایان ندارند”.
آغاز بحران سیاسی لیبیا و حملات مداوم هوایی ناتو و آمریکا در این کشور، تاکنون ۱۸ هزار لیبیائی توانسته ‌اند خود را به جزیره لامپه ‌دوسا برسانند و از این ‌طریق قدم به خاک اتحادیه اروپا بگذارند. مصر و تونس، به عنوان کشورهای همسایه لیبیا، تاکنون پنج برابر این تعداد را راه داده ‌اند
برپایه گزارش کمیساریای امور پناهندگان، از هر پنج پناه جوی جهان چهار نفر در کشورهای به اصطلاح «جهان سوم» زندگی می ‌کنند. کمیشنر امور پناهندگان سازمان ملل، می‌ گوید: «حقیقت این است که فشار و مسئولیت اصلی حفظ پناهندگان بر دوش کشورهای در حال توسعه است.» پاکستان در این زمینه بهترین نمونه است: این کشور خود به شدت از فقر و بی‌ ثباتی سیاسی رنج می‌ برد، اما نزدیک به ۲ میلیون پناهنده در آن زندگی می‌ کنند
کشور آفریقائی کنیا نیز از سال‌ ها پیش مرزهای خود را به روی فراریان کشورهای همسایه گشوده است. این روزها، به‌ خاطر فاجعه قحطی شاخ آفریقا هر روز هزار تا دو هزار فراری سومالیایی یا اتیوپیایی به اردوگاه ‌های شمال کنیا می ‌پیوندند. کنیا خود تعداد بی‌ شماری قربانی خشک سالی دارد که به امید ادامه حیات در مناطق داخلی دیگر، محل سکونت خود را ترک کرده ‌اند
لیبریا، کشور آفریقائی دیگر نیز، ۱۸۰ هزار نفر از قربانیان خشک سالی شاخ آفریقا را پذیرفته است. گزارش کمیساریای عالی امور پناهندگان نشان می ‌دهد که اکثریت این فراریان، به عنوان مهمان در خانه‌ های مردم پذیرفته شده ‌اند. آن‌ ها نمی‌ دانند که اصولا زمانی به کشور خود بازخواهند گشت یا نه؟
در سال‌ های اخیر از حدود ۲۷ میلیون و ۵۰۰ هزار نفری که در کشورهای خودشان آواره شده ‌اند، نزدیک به ۳ میلیون نفر توانسته ‌اند به محل سکونت اصلی خود برگردند و زندگی را در آن جا از سر بگیرند. این وضعیت به ‌ویژه در پاکستان، کنگو و اوگاندا محسوس بوده است
در چنین شرایط ناگواری، به گفته کمیشنر امور پناهندگان، در کشورهای ثروتمند صنعتی، «مرزها همواره تنگ ‌تر، ورود فراریان غیرممکن ‌تر و درخواست پناهندگی دشوارتر می ‌شود.» از زمانی که نخستین فراریان لیبی قدم به جزیره لامپه ‌دوسا در خاک ایتالیا گذاشتند، کنترول مرزهای اروپا تشدید و بحث درباره توزیع پناهندگان در اتحادیه اروپا داغ ‌تر شد
حق پناهندگی اهدایی هیچ حزب و سازمان و مقام و دولتی نیست. حقی است که پس از جنگ جهانی دوم و در اوج بربریت و کشتار دولت های وقت، مفاد کنوانسیون 1951 ژنيو به آن ها تحمیل شد. اما اکنون با وجود این که دولت های قدرت مند و ناتو به بهانه مبارزه با تروریزم و دیکتاتورها به کشورهایی چون عراق، افغانستان، لیبی و غیره لشکرکشی کرده و جنگ و خونریزی را ه می اندازند و باعث آوارگی میلیون ها انسان از خانه و کاشانه شان می گردند حتی کسانی را که از جهنم جنگ و کشتار و دیکتاتوری می گریزند تا براساس کنوانسیون ژنيو به کشور امنی برسند این چنین قربانی می کنند. بنابراین، دولت های سرمایه داری جهان، مستقیم و غیرمستقیم عامل آوارگی مردم از خانه و کاشانه شان هستند
در چنین شرایطی، اعتراض به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و دولت های پناهنده پذیر و وادار کردن آن ها برای پذیرش پناه جویان بر اساس کنوانسیون ژنيو، در حال حاضر تنها راهی است که می تواند راه برای پذیرش پناه جویان هموار سازد و دست سوداگران و باندهای قاچاق را در قربانی کردن پناهجویان محدود سازد. هم چنین کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان و دولت های پناهنده پذیر موظفند یاد این پناهجویان از دست رفته را گرامی بدارند و در تماس با خانواده آن ها، هم دردی و همبستگی خود را به اطلاع آنان برسانند و راه را برای ورود پناه جویان به کشورهای پناهنده پذیر هموار سازند
بهرام رحمانی
bahram.rehmani@gmail.com
دوشنبه نوزدهم دسامبر 2011

***

!یک فاجعه دلخراش دیگر! بیش از دویست پناهجو جان خود را از دست دادند

شامگاه شنبه ١۷ دسامبر٬ ۲٦ آذر ماه٬ یک کشتی مملو از پناهجویان در آبهای ساحلی اندونزی درمیان امواج سهمگین دریا٬ واژگون و تکه پاره شد٬ حدود دویست و پنجاه پناهجویی که اکثرا از کشورهای ایران٬ افغانستان٬ عراق و ترکیه بودند. جان خود را از دست دادند.
این کشتی که از جنس فایبرگلاس بود و حداکثر٬ مجاز به حمل صد مسافر در شرایط آب و هوایی مناسب بود٬ با بیش از دو برابر ظرفیت خود٬ بدون امکانات فنی مواجه با شرایط اضطراری در فاصله‌ ۷۰ کیلومتری شهر ساحلی ”پریگی” در شرق جزیره جاوا طعمه امواج دریا گردید.
پناهجویان بازمانده نقل کرده اند که اغلب آنها با پرداخت مبالغ گزافی٬ از دوبی به جاکارتا پرواز کرده اند، سپس با چهار اتوبوس، با ظرفیت ۶۰ نفر، به پریگی آمده اند تا خود را با این کشتی به کریسمس آیلند در استرالیا برسانند و تقاضای پناهندگی کنند.
بازماندگان پس از واژگون شدن کشتی٬ بیش از شش ساعت در هوای بارانی و درگیر با امواجی به ارتفاع پنج متر درمیان تکه پاره های کشتی٬ سرگردان بودند تا اینکه توسط یک قایق ماهیگیری شناسایی شدند. تا کنون گروههای نجات موفق شده اند تنها حدود سی نفر از آنان را نجات دهند. در گزارشات دیگری تعداد سرنشینان کشتی حدود سیصد نفر ذکر شده است. خبرگذاری های دیگری تعداد مسافران کشتی را 380 نفرو تعداد پناهجویان نجات یافته را 76 نفر اعلام کرده اند.شناسایی دقیق پناهجویانی که جان خود را از دست داده اند به سبب اینکه نام هیچ مسافری ثبت نشده است٬ تقریبا غیر ممکن است.
این دومین فاجعه دلخراش ظرف دو ماه اخیر دراین منطقه است. ماه گذشته هم بیش از پنجاه پناهجو که با یک کشتی مستعمل عازم استرالیا بودند جان خود را از دست دادند. در اوایل ماه نوامبر کشتی دیگری نیز پناهجویان را به استرالیا حمل میکرد غرق شد و بیش از پنجاه مسافر آن نجات یافتند، اما هفت پناهجو جان خود را از دست دادند.
حقیقت دردناک پشت این فاجعه٬ شرایط فلاکت باری است که هزاران انسان را چنان به ستوه می آورد که از خانه و کاشانه خود بگریزند٬ به هر خطری تن دهند تا سرپناهی امن بیابند! شاید بتوانند در شرایط بهتری زندگی کنند٬ فرار از جهنم هایی مانند جمهوری اسلامی ایران٬ افغانستان و عراق بخشی از تلاش هزاران انسانی است که راهی جز گریز نمی یابند.
فاجعه غرق کشتی پناهجویان جلوه خشنی از بی حقوقی و بی ارزشی جان انسانهاست! تصویر دلخراشی از در به دری و آوارگی انسانهایی که یک زندگی بهتر را حق مسلم خود میدانند.
اگر حق اسکان در هرجای دنیا حق مسلم هر انسانی بشمار میرفت٬ یا حتی اگر سیاست پناهنده پذیری دولتها انسانی می بود٬ چنین حادثه ای قطعا رخ نمیداد.
دنیای پناهندگی دنیای نا امنی است که قوانین ضد بشری و ضد پناهندگی دولتها آنرا به دنیایی مملو از وحشت و مصیبت بدل کرده است.

فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی خود را شریک غم و مصیبت این پناهجویان میداند. فلسفه وجودی این نهاد این است که شرایط انسانی برای پذیرفتن همه پناهجویان ایجاد شود تا چنین مصایبی هرگز تکرار نشود.
ما ضمن پیگیری این فاجعه غم انگیز٬ انگشت اتهام را پیش از هر چیز به سوی دولت استرالیا نشانه میرویم که با تصویب قوانین سخت گیرانه و بشدت غیرانسانی پناهندگی بیش از هر وقت دیگر ورود به این کشور و امکان اقامت را غیر ممکن کرده است. این یک بخش از همسویی دولت استرالیا با جانیان حاکم بر مردم در کشورهایی مانند جمهوری اسلامی ایران٬ افعانستان و عراق است.
تلاش ما این است که با بازماندگان این فاجعه هولناک تماس مستقم داشته باشیم تا بتوانیم در دفاع از حق پناهندگی آنان کوشش کنیم. همین جا از همه کسانی که هر نوع اطلاعی از این عزیزان دارند تقاضا می کنیم ما را درجریان بگذارند. فدراسیون بار دیگر این فاجعه هولناک را به بازماندگان این حادثه و خانواده هایشان عمیقا تسلیت میگوید. این پناهجویان باید هر چه سریعتر به مکانی امن منتقل و مورد مراقبت پزشکی و روان درمانی ویژه قرار بگیرند. فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی به پناهندگان توصیه می کند ازرفتن به استرالیا ازطریق راههای خطرناک و غیرقانونی اکیدا خوداری نمایند.

فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی
١۹ دسامبر ۲۰١١