از این پس «رفتار و شیوه زندگی» نیز بر صدور، تمدید و لغو اجازه اقامت در سویدن تأثیر دارد

پارلمان سویدن (Riksdagen) بر اساس پیشنهاد شماره ۲۰۲۵/۲۶:۲۶۴ حکومت سویدن

(Regeringens proposition 2025/26:264) با عنوان:«سخت‌گیرانه‌تر و روشن‌تر شدن شرط حسن رفتار برای اجازه اقامت»

(Skärpta och tydligare krav på vandel för uppehållstillstånd) تغییراتی را در قانون مهاجرت سویدن تصویب کرد.

این پیشنهاد در ۳۰ اپریل ۲۰۲۶ از سوی حکومت به پارلمان ارائه شد و پارلمان سویدن در ۱۵ جون ۲۰۲۶ به آن رأی موافق داد. بخش عمده تغییرات قانونی از ۱۳ جولای ۲۰۲۶ نافذ گردید.

در این مطلب، مهم‌ترین بخش‌های قانون تازه بر بنیاد متن رسمی حکومت و تصمیم پارلمان سویدن، توضیح داده می‌شود.

هدف قانون و مفهوم «حسن رفتار» (Vandel):

بر بنیاد قانون تازه، اداره مهاجرت سویدن (Migrationsverket) می‌تواند هنگام بررسی صدور، تمدید یا لغو اجازه اقامت (uppehållstillstånd)، رفتار، شیوه زندگی و میزان قانون‌مداری شخص را بیش از گذشته در نظر بگیرد.

هدف اصلی این تغییرات آن است که اگر یک تبعه خارجی از طریق رفتار و شیوه زندگی خود نشان دهد که شرایط لازم برای اقامت در سویدن را رعایت نمی‌کند، اداره مهاجرت بتواند در موارد بیشتری درخواست اجازه اقامت او را رد کند یا اجازه اقامت صادرشده را پس بگیرد.

این قانون همچنان امکان لغو برخی اجازه‌های اقامت را که به دلایل دیگری صادر شده‌اند، نسبت به گذشته گسترش می‌دهد.

منظور از «حسن رفتار» (Vandel) چیست؟

واژه سویدنی Vandel در این قانون تنها به معنای نداشتن سابقه جرمی نیست؛ بلکه به شیوه زندگی، رفتار و میزان رعایت قوانین و مسئولیت‌های اجتماعی شخص ارتباط دارد.

در این ارزیابی، اداره مهاجرت می‌تواند از جمله موارد زیر را بررسی کند:

– رعایت قوانین و مقررات سویدن؛

– صداقت در برابر اداره‌های دولتی؛

– رعایت احکام محاکم و تصمیم‌های اداره‌ها؛

-استفاده نکردن نادرست از کمک‌های اجتماعی؛

– پنهان نکردن درآمد و دارایی؛

– پرداخت مالیه، جریمه و سایر مسئولیت‌های مالی؛

– نداشتن ارتباط مؤثر با شبکه‌های جرمی، تروریستی یا افراطی خشونت‌طلب؛

– و در مجموع، داشتن یک شیوه زندگی مسئولانه و قانون‌مدار.

با این حال، یک اشتباه کوچک یا یک رویداد منفرد نباید به‌گونه خودکار باعث رد یا لغو اجازه اقامت شود. هر دوسیه باید جداگانه و بر بنیاد یک ارزیابی همه‌جانبه و متناسب (samlad bedömning och proportionalitetsbedömning) بررسی گردد.

کدام رفتارها نشان می‌دهند که شخص از حسن رفتار و قانون‌مداری لازم برخوردار نیست؟

۱. ارتکاب جرم (Brottslighet):

محکومیت به جرم می‌تواند در ارزیابی حسن رفتار شخص در نظر گرفته شود. این ارزیابی تنها به جرایم بسیار سنگین محدود نیست؛ جرایم سبک‌تر نیز در صورتیکه تکرار شده یا همراه با رفتارهای نادرست دیگر باشند، ممکن است اهمیت پیدا کنند.

اداره مهاجرت باید از جمله به موارد زیر توجه کند:

– نوع و شدت جرم؛

– زمان ارتکاب جرم؛

– تکرار یا عدم تکرار آن؛

– مجازات تعیین‌شده؛

– رفتار شخص پس از ارتکاب جرم؛

– مدت اقامت و میزان پیوند او با سویدن.

هرچه مدت اقامت و پیوند خانوادگی، کاری و اجتماعی شخص با سویدن قوی‌تر باشد، برای لغو اجازه اقامت او معمولاً به دلایل جدی‌تری نیاز خواهد بود.

۲. رعایت نکردن قوانین و تصمیم‌های اداره‌ها (Bristande regelefterlevnad):

موارد زیر می‌تواند در ارزیابی مورد توجه قرار گیرد:

– رعایت نکردن قوانین و مقررات؛

– سرپیچی از حکم محکمه؛

– اجرا نکردن دستور یا تصمیم یک اداره دولتی؛

– دریافت اخطار همراه با جریمه اجباری (vitesföreläggande) به دلیل رعایت نکردن دستور یک اداره.

بنابراین، ارزیابی تنها به جرایمی محدود نمی‌شود که به محکومیت در محکمه انجامیده باشند؛ برخی تخلفات جدی یا تکراری اداری نیز ممکن است اهمیت پیدا کنند.

۳. استفاده نادرست از نظام کمک‌های اجتماعی (Felaktigt utnyttjande av välfärdssystemen):

اگر شخص از صندوق بیمه‌های اجتماعی (Försäkringskassan)، شاروالی یا اداره دیگری پول یا کمک مالی نادرست دریافت کرده باشد، این موضوع ممکن است بررسی شود؛ حتی اگر شخص در محکمه به جرم محکوم نشده باشد.

برای نمونه، اگر شخص:

– آگاهانه معلومات نادرست ارائه کرده باشد؛

– تغییر مهمی را که مکلف به گزارش آن بوده، پنهان کرده باشد؛

– چندین بار بر اثر بی‌احتیاطی جدی معلومات نادرست داده باشد؛

– یا اداره درباره بازپس‌گیری پول (återkrav) تصمیم گرفته باشد.

اما تنها صدور یک تصمیم برای بازپس‌گیری پول، به‌گونه خودکار به معنای نقص در حسن رفتار نیست. باید بررسی شود که اشتباه تا کدام اندازه ناشی از عملکرد خود شخص بوده، آیا معلومات نادرست آگاهانه ارائه شده، موضوع تکرار شده و آیا پول بازپرداخت گردیده است یا خیر.

یک پرداخت نادرست منفرد که پول آن دوباره پرداخت شده باشد، معمولاً نباید به‌تنهایی کمبود قابل توجه در حسن رفتار شمرده شود. بنابراین این ادعا که هر اشتباه کوچک در برابر Försäkringskassan حتماً به رد اجازه اقامت می‌انجامد، درست نیست.

۴. تأمین معیشت به شیوه غیرصادقانه (Oärlig försörjning):

اگر شخص درآمد یا معیشت خود را به شیوه غیرصادقانه تأمین کند، این موضوع می‌تواند در ارزیابی حسن رفتار او در نظر گرفته شود.

برای مثال، اگر شخص:

– درآمد یا دارایی خود را پنهان کند؛

– درآمد و مالیه خود را درست گزارش ندهد؛

– از فعالیتی درآمد داشته باشد، اما آن را از اداره‌های مربوط پنهان کند؛

– یا دارایی او بر بنیاد مقررات «مصادره مستقل» (självständigt förverkande) ضبط شده باشد، زیرا احتمال داده شده که دارایی از فعالیت‌های جرمی به دست آمده است.

حتی اگر اصل یک فعالیت ممنوع نباشد، پنهان کردن درآمد یا نپرداختن مالیه می‌تواند در ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

تن‌فروشی و گدایی:

حکومت تصریح کرده است که تن‌فروشی (prostitution) به‌تنهایی نباید معیشت غیرصادقانه یا کمیود ( نقص) در حسن رفتار شمرده شود؛ زیرا شخص ممکن است قربانی قاچاق انسان یا بهره‌کشی جنسی باشد.

گدایی ناشی از فقر، اجبار یا بهره‌کشی نیز نباید به‌خودی‌خود علیه شخص استفاده شود. اما سازمان‌دهی گدایی، مجبور ساختن دیگران به گدایی یا نقض ممنوعیت محلی گدایی می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.

۵. قرض‌های پرداخت‌نشده (Skulder):

قرض داشتن به‌خودی‌خود به معنای نقص ( کمبود) در حسن رفتار نیست. با این حال، موارد زیر ممکن است مورد بررسی قرار گیرد:

– مالیه پرداخت‌نشده؛

– جریمه یا فیس پرداخت‌نشده؛

– قرض‌هایی که برای اجرا به اداره اجرائیات قرض‌ها (Kronofogdemyndigheten) سپرده شده باشند؛

– نپرداختن نفقه طفل (underhållsbidrag).

مشکلات اقتصادی موقتی یا یک‌باره نباید به‌تنهایی علیه شخص استفاده شود. باید نشانه‌هایی از بی‌میلی روشن و دوامدار به انجام مسئولیت‌های مالی وجود داشته باشد.

در ارزیابی به تعداد قرض‌ها، مقدار آن‌ها، مدت باقی‌ماندن قرض و کوشش شخص برای پرداخت یا ترتیب یک برنامه پرداخت توجه می‌شود.

بنابراین، یک قرض کوچک یا یک مشکل موقت اقتصادی نباید به‌تنهایی باعث رد یا لغو اجازه اقامت گردد.

۶. تهدید علیه نظم یا امنیت عمومی (Hot mot allmän ordning eller säkerhet):

اگر شخص تهدیدی علیه نظم یا امنیت عمومی شناخته شود، این موضوع می‌تواند در ارزیابی حسن رفتار اهمیت جدی داشته باشد.

از جمله، ارتباط شخص با موارد زیر ممکن است بررسی شود:

– افراد و شبکه‌های جرمی؛

– سازمان‌های تروریستی؛

– جنبش‌های افراطی؛

– اشخاص افراطی خشونت‌طلب.

با این حال، تنها موجودیت معلومات یا نظری از سوی پولیس امنیتی سویدن (Säkerhetspolisen/Säpo) نباید به‌گونه خودکار باعث رد یا لغو اجازه اقامت شود. معلومات امنیتی باید همراه با سایر شواهد و شرایط دوسیه ارزیابی گردد.

۷. سخنان و اظهارات شخص (Yttranden):

یک اظهارنظر که جرم نباشد، به‌تنهایی نباید باعث شود که شخص فاقد حسن رفتار شناخته شود.

اظهاراتی می‌توانند علیه شخص استفاده شوند که بر بنیاد حکم محکمه جرم شناخته شده باشند؛ مانند:

– تهدید غیرقانونی (olaga hot)؛

– تحریک علنی به ارتکاب جرم (uppvigling)؛

– نفرت‌پراگنی علیه یک گروه اجتماعی (hets mot folkgrupp)؛

– افترا (förtal)؛

– توهین جرمی (förolämpning)؛

– تهدید کارمند دولتی (hot mot tjänsteman).

اداره مهاجرت خود نمی‌تواند تصمیم بگیرد که یک گفته جرم بوده است؛ جرمی بودن آن باید از سوی محکمه بررسی شود. آزادی بیان شامل سخنانی نیز می‌شود که ممکن است برای دیگران ناخوشایند، زننده یا آزاردهنده باشند، اما از نگاه قانون جرم به شمار نروند.

۸. الکول، مواد مخدر و اعتیاد:

اعتیاد یا استفاده زیان‌بار از الکول، مواد مخدر یا مواد دیگر، به‌خودی‌خود نقص ( کمبود) در حسن رفتار شمرده نمی‌شود.

اما اگر شخص در نتیجه مصرف این مواد:

– برای دیگران خطر ایجاد کند؛

-رفتار شدیداً مزاحم یا زیان‌آور داشته باشد؛

– یا چنین رفتارهایی را بارها تکرار کند،

این رفتار ممکن است در ارزیابی کلی در نظر گرفته شود.

یک رویداد منفرد، مانند اینکه شخص یکبار به دلیل مستی تحت مراقبت پولیس قرار گرفته باشد، معمولاً نباید به‌تنهایی نقص ( کمبود) در حسن رفتار شمرده شود.

۹. ممنوعیت تماس یا ورود به مکان‌ها(tillträdesförbud):

مواردی مانند:

• ـ ممنوعیت تماس با شخص دیگر (kontaktförbud)؛

– ممنوعیت حضور در یک منطقه (vistelseförbud)؛

– ممنوعیت ورود به استدیوم ورزشی، دوکان ، کتابخانه یا حوض ها

این ممنوعیت

– (tillträdesförbud)

به‌تنهایی دلیل مستقل برای تشخیص نقص ( کمبود) در حسن رفتار نیستند. اما رفتار یا جرمی که سبب صدور چنین ممنوعیتی شده است، می‌تواند در ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

ارزیابی نهایی چگونه انجام می‌شود؟

اداره مهاجرت باید یک ارزیابی همه‌جانبه و متناسب انجام دهد. در این ارزیابی از جمله موارد زیر بررسی می‌شود:

– جدیت رفتار؛

– تکراری یا منفرد بودن آن؛

– عمدی یا غیرعمدی بودن عمل؛

– مدتی که از رویداد گذشته است؛

– این‌که شخص اشتباه خود را اصلاح یا جبران کرده است یا خیر؛

– مدت اقامت شخص در سویدن؛

– پیوندهای خانوادگی، کاری و اجتماعی او با سویدن؛

– سن و وضعیت شخص؛

– مصلحت عالی طفل (barnets bästa)؛

– بیماری روانی یا معلولیتی که ممکن است در رفتار شخص نقش داشته باشد.

هرقدر پیوند شخص با سویدن قوی‌تر باشد، برای لغو اجازه اقامت او باید دلایل جدی‌تری وجود داشته باشد.

نتیجه مهم:

قانون تازه نمی‌گوید که یک قرض، یک اشتباه در برابر Försäkringskassan یا یک تخلف کوچک، به‌گونه خودکار باعث رد یا لغو اجازه اقامت می‌شود.

اما چنین مواردی می‌توانند بخشی از ارزیابی کلی اداره مهاجرت باشند؛ به‌ویژه اگر:

– آگاهانه انجام شده باشند؛

– چندین بار تکرار شده باشند؛

– اصلاح یا جبران نشده باشند؛

– یا همراه با رفتارهای نادرست دیگر باشند.

تصمیم نهایی باید بر بنیاد مجموع شرایط هر دوسیه، اصل تناسب و پیوند شخص با سویدن اتخاذ شود.

منابع رسمی:

پارلمان سویدن – متن پیشنهاد و روند پارلمانی:

https://www.riksdagen.se/sv/dokument-och-lagar/dokument/proposition/skarpta-och-tydligare-krav-pa-vandel-for_hd03264/

پارلمان سویدن – تصمیم درباره پیشنهاد (SfU36):

https://www.riksdagen.se/sv/webb-tv/video/beslut/beslut-skarpta-och-tydligare-krav-pa-vandel-for_hdc320260615sfu36/

https://www.riksdagen.se/sv/webb-tv/video/beslut/beslut-skarpta-och-tydligare-krav-pa-vandel-for_hdc320260615sfu36/

حکومت سویدن – پیشنهاد رسمی شماره ۲۰۲۵/۲۶:۲۶۴:

https://www.regeringen.se/rattsliga-dokument/proposition/2026/05/prop.-202526264/